Statut, czyli nowy pomysł RAŚ na śląską autonomię

Agata Pustułka
Po ubiegłorocznym marszu autonomistów, RAŚ planuje kolejny - już 17 lipca w Katowicach
Po ubiegłorocznym marszu autonomistów, RAŚ planuje kolejny - już 17 lipca w Katowicach Fot. Mikołaj Suchan
Ruch Autonomii Śląska przedstawi dziś w południe nowy Statut Organiczny województwa śląskiego - dokument będący w istocie projektem regionalnej konstytucji.

Zakłada on powstanie dwuizbowego regionalnego parlamentu (izby wyższej i sejmu) oraz regionalnego rządu. Poza tym śląska konstytucja postuluje autonomię fiskalną regionu, czyli wprowadzenie czytelnych i sprawiedliwych rozliczeń podatkowych województwa z rządem w Warszawie. Projekt pierwszej w dziejach powojennej Polski regionalnej konstytucji nosi nazwę "Autonomia 2020". W nadziei na skuteczniejszą walkę o śląską sprawę, działacze RAŚ zamierzają także samodzielnie wystartować w listopadowych wyborach do Sejmiku Województwa Śląskiego.

Dzień ogłoszenia nowego Statutu Organicznego nie jest przypadkowy: właśnie dziś przypada 90. rocznica nadania Śląskowi autonomii w ramach II Rzeczpospolitej. Ale nowy projekt statutu nie odwołuje się tylko do zapisów jego pierwowzoru sprzed 90 lat. Prezes RAŚ Jerzy Gorzelik przyznaje, że korzystał też z doświadczeń hiszpańskich regionów autonomicznych: Andaluzji, Katalonii i Kraju Basków.

- Oczywiście nasze plany są długofalowe i wymagają zmian w Konstytucji RP, do których musimy przekonać posłów. Liczymy, że przygotowanie i przyjęcie przez Sejm prawnych rozwiązań będzie możliwe w następnej dekadzie - twierdzi Gorzelik.

Na razie RAŚ chce zdobyć mandaty w sejmiku województwa śląskiego. Jego listę już poparły dwa śląskie autorytety: poseł Kazimierz Kutz i Alojzy Lysko. Liderem jednej z list będzie prezes RAŚ.

- Wystawimy kandydatów we wszystkich okręgach, choć na największe poparcie możemy liczyć w katowickim, gliwickim, chorzowskim i rybni- ckim. Optymizmem napawają m.in. badania politologów z Uniwersytetu Śląskiego, z których wynika, że liczba zwolenników decentralizacji państwa rośnie - cieszy się Gorzelik.

W istocie. Z badań tych wynika, że 32,4 proc. mieszkańców regionu widzi śląskie jako jedyne w kraju województwo autonomiczne lub jako jedno z wielu polskich województw cieszących się autonomią. Według tych samych badań, po wyborach RAŚ może się stać trzecią siłą polityczną w województwie, z poparciem 9,5 proc. głosujących, przy 35 proc. dla Platformy i 11,7 proc. dla PiS.

A PiS jest przeciw.

- Zmiana statusu województwa to chybiony i groźny pomysł - ocenia szef tej partii w regionie Wojciech Szarama. - Potrzebna jest natomiast ustawa metropolitalna, która pozwoli skoordynować plany inwestycyjne i ochronę środowiska.

Ustawę metropolitalną, jako własny pomysł na silny Śląsk, przygotowują z kolei posłowie PO. Ustanowiony przez nią Śląski Powiat Metropolitalny ma być pierwszą próbą konsolidacji miast na prawach powiatu w Polsce.

- W sierpniu ta ustawa trafi do Sejmu - zapowiada poseł PO Wojciech Saługa.

9,5
na tyle procent poparcia może, wg UŚ, liczyć Ruch Autonomii Śląska, jeśli w wyborach wystartuje samodzielnie

RAŚ chce, byśmy mieli własny rząd, parlament i podatki

90 lat temu województwo śląskie otrzymało autonomię. I choć trwała zaledwie kilkanaście lat, do wybuchu II wojny światowej, ten bezprecedensowy w dziejach Polski epizod do dziś jest wspominany z nostalgią jako najlepszy czas w historii regionu.

Plany współczesnych regionalistów spod znaku Ruchu Autonomii Śląska mają udowodnić, że autonomia województwa jest sprawą otwartą, choć odległą w czasie. "Autonomia 2020" - to nowy polityczny superprojekt, który ma skupić najbardziej aktywne środowiska w regionie.

Ruch Autonomii Śląska, przedstawiając swój autorski Statut Organiczny dla województwa śląskiego, narzuca ton dyskusji o przyszłości regionu, w której ważne miejsce zajmuje też ustawa metropolitalna, forsowana przez PO, obecnie główną siłę polityczną w województwie.

- Polska na tle innych krajów przedstawia się jako państwo scentralizowane. Tymczasem inne państwa umożliwiają regionom większą samodzielność. Wzorem jest Hiszpania, ale procesy te przebiegają też we Włoszech i w Wielkiej Brytanii - ocenia dr Tomasz Słupik, politolog z Uniwersytetu Śląskiego. Jego zdaniem w regionie doszło do "górnośląskiego przebudzenia", a krokami milowymi były: batalia o rejestrację Związku Ludności Narodowości Śląskiej, powstanie w 1990 r. RAŚ oraz wyniki spisu powszechnego z 2002 roku, gdy narodowość śląską zadeklarowało 173 tysiące osób.

Dziś mamy do czynienia z kolejnym etapem wybijania się na śląską samodzielność: w Sejmie trwają zabiegi o uznanie języka śląskiego za język regionalny, na rynku właśnie ukazał się ślabikorz - śląski elementarz, z niecierpliwością oczekujemy też wyników przyszłorocznego spisu powszechnego, który będzie dla regionalistów sprawdzianem, czy ich idee trafiły na podatny grunt.

- To oczywiste, że nie ma powrotu do autonomii sprzed II wojny światowej, ale koncepcję RAŚ trzeba traktować z powagą. Klucze do zmian leżą w centrali, a przecież to władzę tej centrali chcemy ograniczać - twierdzi dr Słupik. - Sposobem na przełamanie oporu jest zachęcenie innych regionów do podobnych rozwiązań.

Kierując się tą myślą, RAŚ chce od września uruchomić specjalny portal www.polskaregionow.pl, który stanie się ogólnokrajowym polem dyskusyjnym, skupiającym podobnie myślących Polaków. Ma to być wpływowa i obecna w głównym nurcie politycznego dyskursu grupa zwolenników regionalizacji.

Zarówno przedstawiciele PO, jak i PiS nie chcą jednak, by woj. śląskie realizowało scenariusz RAŚ, który prowadzi do powstania autonomicznego województwa śląskiego. To koncepcja metropolii ma zaspokoić regionalne ambicje.

- Na województwo śląskie patrzymy z innej niż RAŚ perspektywy. Chcemy rozwiązywać problemy, a nie podkreślać odrębności, choćby wynikające z historii - mówi poseł PO Wojciech Saługa. - Każde województwo w Polsce musi mieć takie same szanse rozwoju.

Ustawa metropolitalna, której ostateczny kształt jest opiniowany przez zespół ekspertów, jest jednak i tak rozwiązaniem szczególny

FLESZ: Klimat nie zwariował, eksperci uspokajają

Wideo

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3